Gmina Sieraków

Wielkopolska stolica odpoczywania

Kraina Stu Jezior

Sieraków to 6-tysięczne miasto położone nad Wartą, w województwie wielkopolskim, około 70 km na północny-zachód od Poznania. Licząca ponad 8 tys. mieszkańców gmina Sieraków miejsko-wiejska leży na skraju Puszczy Noteckiej - drugiego pod względem wielkości obszaru leśnego w Polsce. Jest to rejon o wyjątkowych walorach turystyczno-rekreacyjnych, będący wypoczynkowym zapleczem stolicy województwa Wielkopolskiego. Położone wśród rozległych lasów czyste jeziora przyciągają corocznie rzesze turystów i wczasowiczów. Malownicze okolice Sierakowa nazywane są Krainą Stu Jezior.

Sieraków znajduje się w centrum Sierakowskiego Parku Krajobrazowego. Park utworzono w 1991 r., w celu ochrony unikalnego krajobrazu polodowcowego z wieloma pagórkami morenowymi, wydmami, rynnami jeziornymi, dolinami rzek oraz rozległymi kompleksami leśnymi, często o pierwotnym charakterze. Co ważne, gminę Sieraków cechuje ponadprzeciętna lesistość (60%) i bardzo wysoki udział wód (ponad 8%). Liczne i dobrze utrzymane szlaki wycieczkowe i turystyczne dają możliwość poznawania tutejszych atrakcji przyrody: czystych jezior, bujnej roślinności i dziko żyjących zwierząt. Na obszarze gminy Sieraków zlokalizowane są cztery rezerwaty przyrody, 31 pomników przyrody oraz obszary Natura 2000. W Chalinie działa Ośrodek Edukacji Przyrodniczej.

Dużą atrakcją parku są jeziora polodowcowe (ok. 40), z których największe to Jezioro Lutomskie (173 ha) oraz Kłosowskie (138 ha). Jezioro Śremskie jest najgłębsze na terenie parku (45 m) i stanowi jedyną kryptodepresję w Wielkopolsce - jego dno leży 6 m p.p.m.

Na podstawie regionalizacji fizycznogeograficznej (Kondracki 2002) teren gminy Sieraków leży na styku dwóch mezoregionów tj. Pojezierza Poznańskiego - zajmującego południową, wysoczyznową część gminy oraz Kotliny Gorzowskiej, na obszarze której leży jej północna część. Mezoregiony te rozgraniczone są równoleżnikowo płynącą Wartą. Na północ od jej brzegów rozpościera się wydmowy obszar porośnięty przez lasy Puszczy Noteckiej.

Turystyczna kraina

Sieraków to miasto o bogatej historii, związanej głównie z magnackimi rodami Nałęczów, Górków i Opalińskich. Prawa miejskie Sieraków otrzymał najprawdopodobniej w 1358 r. z rąk króla Kazimierza Wielkiego. W roku 2008 Sieraków obchodził jubileusz 650-lecia (pojawiły się jednak hipotezy, mówiące o tym, że prawa miejskie zostały nadane Sierakowowi kilkanaście lat wcześniej).

Niewątpliwie mocną stroną Sierakowa są jego zabytki architektoniczne. Warto zwiedzić pobernardyński kościół nazywany „perłą Sierakowa". Urzeka on bogatym, barokowym wnętrzem - m.in. usytuowanym w centrum ołtarza obrazem „Zdjęcie z krzyża", namalowanym przez znanego malarza flamandzkiego Artusa Wolfforta oraz najpiękniejszymi w Polsce stallami (ławy dla duchowieństwa) z 1641 r. Ciekawym obiektem jest odbudowany w latach 90. ubiegłego wieku zamek, w którym mieści się Muzeum Zamek Opalińskich. Zobaczyć tam można m.in. odrestaurowane, unikatowe sarkofagi dawnych właścicieli tych ziem. Miasto słynie także z działającego od 180 lat Stada Ogierów. Hoduje się tu konie rasy wielkopolskiej oraz koniki polskie.

Wielkim atutem ziemi sierakowskiej jest dobrze rozwinięta baza wypoczynkowo-sportowa. Ruch turystyczny skupia się w pobliżu Jeziora Jaroszewskiego, przy którym funkcjonują w okresie letnim strzeżone plaże. Na popularnym „Słoneczku", jak nazywają miejscowi ten obszar, znajdują się obiekty uatrakcyjniające pobyt. Jest tam m.in. kryta pływalnia, kręgielnia, stadion, boiska do różnych gier (piłka nożna, koszykówka, siatkówka, siatkówka plażowa, tenis) oraz hala sportowa. Działają wypożyczalnie sprzętu wodnego i rowerów, salony gier, restauracje, pizzerie oraz puby. W mieście znajduje się kompleks boisk sportowych ze sztuczną nawierzchnią do piłki nożnej, siatkówki i koszykówki (Orlik 2012).

Latem organizowane są koncerty zespołów muzycznych oraz festyny, np. Dni Ziemi Sierakowskiej. W okresie jesiennym do gminy zjeżdżają miłośnicy grzybobrań, Hubertusa a zimą kuligów.

Atrakcyjne turystycznie okolice Sierakowa sprzyjają uprawianiu wycieczek pieszych (ok. 150 km znakowanych szlaków, świetne miejsce m.in. do nordic walking - profesjonalna baza i instruktarz w OEP Chalin), rowerowych (ok. 105 km szlaków), a także kajakowych (ok. 40 km szlaków) oraz konnych.

Sieraków ma opinię „muzycznego miasta" ponieważ w okresie letnim odbywają się w „Słonecznej Dolince" bezpłatne koncerty muzyki popularnej (grali tu m.in. Big Cyc, De Mono, Dżem, Formacja Nieżywych Schabuff, Gosia Andrzejewicz, Kombii, Kult, Lombard, Małgorzata Ostrowska, Raz Dwa Trzy, Stachursky, T.Love, Video i wielu innych). Ponadto warto posłuchać występów artystów grających muzykę klasyczną, folkową oraz dawną w Kościele pobernardyńskim (Letnie Koncerty Organowe) czy Muzeum Zamek Opalińskich (Wiosna Klasyków).

W Sierakowie działają grupy i orkiestry, które wygrywały krajowe i zagraniczne konkursy muzyczne - Chór im. Bolesława Dembińskiego; Grupa Muzyczna Mikano, Młodzieżowa Orkiestra Dęta Vivat!, Orkiestra Dęta Pojezierza Międzychodzko-Sierakowskiego.

Warto zobaczyć w mieście:

Kościół pobernardyński - perła Sierakowa; prawie 400-letnia świątynia; w centralnej części ołtarza obraz „Zdjęcie z krzyża" autorstwa flamandzkiego malarza Artusa Wolfforta; najpiękniejsze w Polsce stalle wykonane techniką intarsji (wykładanie odpowiednio wyciętych powierzchni drewnianych innymi gatunkami drewna); piękne nagrobki i ołtarze.

Kościół w Lutomiu - późnobarokowy kościół parafialny zbudowany w latach 1753-1762. W 2009 r. podczas prac restauratorskich odkryto, że konstrukcja uznawana dotychczas za konfesję jest w rzeczywistości jedynym w Polsce zachowanym Castrum Doloris (obozem męki) pochodzącym z przełomu XVII i XVIII w.  We wnętrzu znajdują się ponadto ciekawe obrazy św. Rocha z ok. 1860 r. (J. Kopczyńskiego) i Matki Bożej z Dzieciątkiem z XVIII w.

Muzeum Zamek Opalińskich - odbudowane skrzydło dawnego zamku; wewnątrz wybitne dzieła sztuki konwisarskiej: sarkofagi rodziny Opalińskich; w Zamku cykliczne wystawy malarstwa, rzeźby i fotografii oraz koncerty muzyki klasycznej i folkowej.

Stado Ogierów - ośrodek rekreacji konnej i sportu jeździeckiego; miejsce hodowli koni rasy wielkopolskiej i koników polskich; ciekawa powozownia i szorownia; w przypałacowym parku założonym w pierwszej połowie XIX w., w stylu angielskim zobaczyć można m.in. cztery stare dęby (700-letni) 2 cyprysy nutkajskie o obwodzie 190 cm.

Obszar Zabudowy Chronionej - najstarsza część miasta, objęta ochroną konserwatorską ze względu na zachowany dawny układ urbanistyczny; ciekawe domy kalenicowe przy ulicach: Daszyńskiego, 8 Stycznia i Chrobrego; na rynku koło pomnika zakopana „Kapsuła czasu".

Most na rozlewisku Warty - żelbetonowy, dziesięcioprzęsłowy most, zbudowany w latach 1908-1909; jedna z pierwszych konstrukcji betonowych w Polsce.

Przystań kajakowa nad Wartą - miejsce wodowania i postoju dla turystów; latem scena dla wielu imprez kulturalnych i rekreacyjnych, m.in. Festiwalu Kultury Wczesnośredniowiecznej.

Centrum wypoczynku - kompleks ośrodków wypoczynkowych i szkoleniowych między Jeziorami Lutomskim a Jaroszewskim; kąpieliska, campingi, domki letniskowe, wypożyczalnie, obiekty sportowe i rekreacyjne, restauracje, bary, sklepy; miejsce zawodów sportowych, spacerów; latem najlepsza lokalizacja dla imprez kulturalnych i sportowych.

TKKF - ośrodek sportowo-szkoleniowy z m.in. krytą pływalnią (dwa baseny, 50-metrowa zjeżdżalnia), stadionem sportowym, halą, boiskami do siatkówki, tenisa, torem łyżworolkowym itp.; miejsce aktywnego wypoczynku.

Kręgielnia - nowoczesny obiekt w ośrodku „Natura Tour" z asfaltową, skomputeryzowaną, czterotorową kręgielnią; miejsce turniejów i zabaw sportowych.

Warto zobaczyć w gminie:

Jeziora - skarb gminy Sieraków; jest ich około 40; największe: Jezioro Lutomskie (173 ha), Kłosowskie (138 ha), Śremskie (103 ha), Barlin (103 ha), Jaroszewskie (92 ha), Ławickie (90 ha); najgłębsze: Jezioro Śremskie (45 m głębokości, 6 m kryptodepresji). Dzięki nim oferta sportów wodnych jest niezwykle rozbudowana. Są one również doskonałym miejscem dla wędkarzy.

Puszcza Notecka - jeden z największych kompleksów leśnych w Polsce (135 tys. ha), porośnięty głównie borem sosnowym wydmowy obszar w rozwidleniu Warty i Noteci - raj dla grzybiarzy.

Francuskie Góry - pasmo wydm w Puszczy Noteckiej, porośniętych lasem sosnowym; nazwa wzgórz wywodzi się z podania o wojskach napoleońskich, które miały kłopoty z przetoczeniem ciężkich armat przez sypki wydmowy piasek; na szczycie jednej z wydm Obserwacyjny Punkt Przeciwpożarowy z tarasem widokowym.

Krzyż w Grobi - zbiorowa mogiła; miejsce pochówku żołnierzy napoleońskich, których - podczas powrotu spod Moskwy w 1812 r. - dopadli Kozacy.

Góra Głazów - punkt widokowy na wzgórzu (104 m. n.p.m.) przy szosie do Kwilcza; widok na bory Puszczy Noteckiej i dolinę Warty; na szczycie wzgórza granitowy głaz o obwodzie ok. 9 m.

„Buki nad Jeziorem Lutomskim" - rezerwat przyrody położony na zachodnim brzegu Jeziora Lutomskiego; liczne stare buki, jary, strumienie; atrakcyjny odcinek pieszego szlaku turystycznego.

„Cegliniec" - rezerwat przyrody nad Jeziorem Mnich; chroni fragment Puszczy Noteckiej ocalały z klęski strzygoni choinówki w latach 1922-1924; dominują tu 150-letnie sosny, wiele rzadkich roślin: tarnina, jałowiec, berberys.

„Mszar nad Jeziorem Mnich" - rezerwat przyrody chroniący rośliny bagienne i torfowiskowe; rośnie tu m.in. owadożerna rosiczka.

„Czaple Wyspy" - rezerwat przyrody na Jeziorze Kłosowskim; wyspy porośnięte starymi dębami; miejsce lęgowe rzadkich gatunków ptaków.

Ośrodek Edukacji Przyrodniczej w Chalinie - we XIX-wiecznym dworze ekspozycja przyrodnicza; dobrze wyposażone sale dydaktyczne; w parku podworskim jedyne w Polsce sadzonki dwóch dębów z Puszczy Sherwood w Anglii, pochodzące ze słynnego „dębu Robin Hooda".

„Jary koło Chalina" - ścieżka spacerowo-dydaktyczna, prowadząca przez najdziksze i najbardziej urokliwe zakątki Sierakowskiego Parku Krajobrazowego.

Integracyjny Leśny Ogród Edukacyjny w Bucharzewie - prawie dwuhektarowy „plac zabaw", na którym znajdują się ścieżki tematyczne. Na dendrologicznej dzieci, dotykając kory, uczą się rozpoznawać gatunki drzew. W części poświęconej łowiectwu mogą poczuć słony smak lizawki lub wspiąć się na ambonę. O pożarach uczą się, dotykając spalonego pnia drzewa. Po ścieżce zmysłów chodzi się boso. Leśny ogród jest pierwszym w Polsce obiektem tego typu przystosowanym dla osób niewidomych. Ogród powstał przy Nadleśnictwie Sieraków.

Wieża widokowa w Puszczy Noteckiej - dostrzegalnia pożarowa z platformą widokową, zlokalizowana w Leśnictwie Lichwin, w kierunku na Pławiska. Z wieży o wysokości 32 m rozpościera się wspaniały widok na lasy Puszczy Noteckiej.

Dąb „Józef" w Marianowie - największe drzewo w Puszczy Noteckiej, pomnik przyrody, dąb szypułkowy o obwodzie ok. 780 cm. Obok dębu znajduje się początek Marianówki - ścieżki edukacyjnej Leśnego Kompleksu Promocyjnego "Puszcza Notecka" w Marianowie.

Diabelski kamień" - wielki głaz narzutowy o obwodzie ok. 11 m w pobliżu szlaku turystycznego łączącego Sieraków z Lutomiem.